بررسی رابطه مراکز فعالیت تاوایی نسبی در خاورمیانه با دمای هوای ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا دانشگاه خوارزمی تهران

2 دکتری جغرافیا، استاد دانشگاه خوارزمی تهران

3 دکتری جغرافیا، عضو هیأت علمی پژوهشگاه هواشناسی و علوم جوّ تهران، دانشیار پایه 12

4 دکتری هواشناسی، عضو هیأت علمی پژوهشگاه هواشناسی و علوم جوّ، دانشیار پایه 20

چکیده

    رابطه دمای هوا در ایران با توزیع تاوایی نسبی در خاورمیانه با استفاده از مقادیر ماهانه تاوایی نسبی در دو تراز 850 و 500 هکتوپاسکال و دمای هوای 97 ایستگاه سینوپتیک کشور (2010-1981) بررسی شد. بدین منظور از روشهای آماری تحلیل مؤلفه های اصلی (PCA) و تحلیل همبستگی کانونیکال (CCA) استفاده شد. ابتدا توسط تحلیل مؤلفه های اصلی، مراکز فعالیت تاوایی نسبی در خاورمیانه تعیین شدند. سپس رابطه این مراکز با دمای هوای ایران توسط تحلیل همبستگی کانونیکال بررسی شد و مناطقی که تغییرات تاوایی نسبی در آن با تغییرات دمایی در ایران رابطه دارد شناسایی شدند. همبستگی کانونیکال بین مراکز فعالیت تاوایی نسبی تراز 500هکتوپاسکال در منطقه ای شامل ایران، عراق و شمال عربستان با دمای هوا در ایران برابر با 0.95 است. همبستگی کانونیکال بین این مراکز در تراز 850هکتوپاسکال نیز با دمای کشور برابر با 0.96 می باشد که بیانگر ارتباط بسیار بالایی بین تاوایی نسبی این دو  تراز در منطقه خاورمیانه و دمای هوا در ایران است. شاخص بار متقابل یا همبستگی واقعی بین تاوایی نسبی تراز 500 و 850 هکتوپاسکال با دمای ایران به ترتیب 0.93- و 0.93 می باشد. برای تفسیر نتایج، نقشه توزیع همبستگی بین مؤلفه کانونیکال تاوایی نسبی با مقادیر واقعی آن در خاورمیانه ترسیم شد. مقایسه این نقشه با توزیع ماهانه تاوایی نسبی، شباهت بسیار زیاد آن را با توزیع تاوایی نسبی در ماه های ژوئن، ژوئیه و اوت در هر دو تراز  نشان می دهد. بدین معنی که تاوایی نسبی و دمای هوا در فصل گرم سال بالاترین همبستگی را با هم نشان می دهند. در فصل گرم تاوایی نسبی منفی در تراز میانی، حضور یک پرارتفاع و تاوایی نسبی مثبت در تراز نزدیک زمین، حضور یک کم فشار گرمایی سطح زمین را نشان می دهد که هر دو با افزایش دمای هوا در ایران همراهند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

On the relation between relative vorticity centers of action in the Middle East and air temperature in Iran

نویسندگان [English]

  • Azita Amiri 1
  • Bohlol Alijani 2
  • Zahra Beygom Hejazizadeh 2
  • Ebrahim Fattahi 3
  • Mahid Azadi 4
1 PhD. Student of Geoghraphy, Kharazmi University, Tehran
2 PhD. of Geography, Kharazmi University, Professor
3 PhD. of Geography, Atmospheric Science and Meteorological Research center, Associate Professor, grade 12
4 PhD. Meteorology, Atmospheric Science and Meteorological Research center, Associate Professor, grade 20
چکیده [English]

Recognizing the interactions of the large-scale components of atmospheric circulation creates an appropriate capacity to examine the regional climate variability and improve description of land-atmosphere connections. Assessment Iran vulnerability to climate fluctuations is very important. Part of this recognition will be achieved by assessing the components of the atmospheric circulation. The relative vorticity distribution is an important index of synoptic motion in mid latitudes. Regions of positive relative vorticity are associated with cyclonic storms in the Northern Hemisphere. Thus the distribution of relative vorticity is an excellent diagnostic for weather analysis. Vorticity, the microscopic measure of rotation in a fluid, is a vector field defined as the curl of velocity. Relative vorticity is a measure of the intensity and direction of spin in a circular movement, which is performed by a unit volume of air around the vertical axis perpendicular to the plane over which this rotation occurs. Relative vorticity is a good quantity for studying atmospheric changes, because it presents the main order of magnitude of daily cyclonicity or anticyclonicity.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Relative Vorticity
  • Temperature
  • Canonical correlation analysis
  • Middle East
  • Iran