بررسی روند درجه حرارت عمق‌های مختلف خاک در چند نمونه اقلیمی ایران

نویسنده

Mohamadi613@gmail.com

چکیده

روند درجه حرارت خاک یکی از مهمترین نشانگرهای تغییر اقلیم می‌باشد که به ندرت به آن پرداخته شده است. لذا در این مطالعه با توجه به اهمیت تغییر اقلیم و تغییرات درجه حرارت خاک مرتبط با گرمایش جهانی از یک سو و نقش و جایگاه درجه حرارت خاک از سویی دیگر، به بررسی روند تغییرات درجه حرارت عمق‌های مختلف خاک (5، 10، 20، 30، 50 و 100 سانتی‌متری) در طول دوره آماری (2008-1994) در سطح ایران پرداخته شد. جهت آشکارسازی و تعیین روند از آزمون ناپارامتریک منکندال استفاده گردید. نتایج بررسی نشان می‌دهد که با افزایش عمق، درجه حرارت سالانه خاک، تا عمق 20 سانتی متری همراه با شیب بیشتر و از این عمق به بعد با شیب ملایمی کاهش می‌یابد. نتایج حاصل از بررسی روند تغییرات سالانه درجه حرارت عمق‌های مختلف خاک در ایستگاه‌های مورد مطالعه نشان داد که درجه حرارت در عمق‌های مختلف خاک و در مکان‌های مختلف دارای روند یکسانی نمی‌باشد. روند تغییرات درجه حرارت عمق های مختلف خاک در فصل تابستان و زمستان نشان داد که لایه‌های سطحی و عمقی خاک رفتار متناقضی را نشان می‌دهند، بطوری‌که درجه حرارت در عمق های سطحی (5 تا30 سانتی‌متری) روند نزولی، و عمق‌های پایین‌تر (50 و 100 سانتی‌متری) روند صعودی دارند. بررسی روند فصل پاییز و بهار نیز نشان داد  بیشتر ایستگاه‌های مورد مطالعه دارای روند صعودی می‌باشند. بر اساس نتایج این مطالعه، وجود روند نزولی یا صعودی درجه حرارت در لایه سطحی خاک (5 سانتی‌متری) را شاید نتوان با قطعیت بیان داشت، اما می‌توان با قطعیت بیان داشت که درجه حرارت سالانه و فصلی در لایه عمیق خاک (100 سانتی‌متری) روند صعودی مشهودی داشته است.در ادامه جهت بررسی این موضوع که آیا تغییرات دمای خاک با تغییرات دمای متوسط هوا ارتباط دارد یا نه، به بررسی روند تغییرات درجه حرارت متوسط ماهانه در ایستگاه‌های مورد مطالعه پرداخته شد. همانطور که انتظار می‌رفت درجه حرارت متوسط ماهانه هوا در دوره آماری مورد مطالعه در مقیاس سالانه و فصلی روند صعودی داشته است. نتایج بررسی سالانه نشان داد که درجه حرارت خاک و درجه حرارت هوا در دو لایه سطحی و عمقی روند مشابه‌ای پیروی نمی‌کنند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the trend of soil temperature changes at different depths in some climatic regions of Iran

نویسنده [English]

  • M Mohamadi
چکیده [English]

The trend of soil temperature is regarded as an important indicator of climate change which is scarcely discussed. Hence, considering the significance of climate change and soil temperature changes related to global warming on one hand, and the role of soil temperature on the other hand, the trend of different temperature changes having soil depths of (5, 10, 20, 30, 50, and 100 centimeters)  in a period of 1994-2008 was studied in Iran in this study. Non-parametric Mann-Kendall test was applied in order to clarify and determine the trend. The results indicated that by increase in soil depth, the annual soil temperature at the depth of 20 centimeters decreases with a greater slope and then declines with a milder slope. The results of annual changes in temperature in different soil depths in the given stations showed that temperatures in different soil depths and in different regions do not follow the same trend. The trend of temperature changes in different soil depths in summer and winter revealed that shallow and deep soil layers show different contradictory behaviors. Most stations under study indicate an ascending trend. Based on the results of this study, the ascending and descending order of temperatures in the shallow soil layer (5cm) cannot be expressed with any degrees of certainty, but we can certainly say that the annual and seasonal temperatures in a deep soil layer (100 cm) have followed a clear ascending trend. In order to find out whether there is a relationship between soil temperature changes and mean air temperature changes or not, the trend of monthly mean temperature changes was considered in the given stations. As it was expected, the monthly mean temperatures during the statistical period in annual and seasonal scale have had an ascending trend. The annual results showed that the soil and air temperatures do not follow the same trend in the shallow and the deep soil layers.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Soil temperature
  • Trend
  • Climate change
  • Iran