تحلیلی بر خشکسالی های ایران در نیم قرن گذشته

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دکتری اقلیم شناسی، استادیار اقلیم شناسی دانشگاه فردوسی مشهد،

چکیده

خشکسالی یکی ازپدیده های اقلیمی است که هر ساله خسارتهای زیادی به بخش های مختلف طبیعی از جمله منابع آبی و محیط زیست و انسان در روی کره زمین وارد می سازد. در دهه اخیر با توجه با فراوانی وقوع خشکسالی در ایران و کاهش منابع آبی، پیامدهای آن ملموس شده و برنامه ریزان و مدیران را با مشکل روبرو می سازد. هدف این پژوهش، شناخت رفتار پدیده خشکسالی در یک دوره طولانی و تعیین نواحی خشکسالی ایراناست. بنابراین داده های ماهانه بارش برای دوره 50 ساله از 1961 2010 ایستگاهای سینوپتیک ایران، چگونگی خشکسالی های بلند مدت در مقیاس 24 ماهه مشخص گردید. در این مطالعه از روش استاندارد بارش، تحلیل مولفه اصلی و خوشه بندی برای تعیین خشکسالی ها و نواحی همگن خشکسالی در ایران استفاده شد. نتایج حاکی است، خشکسالی در ایران از رفتارمنظم فضایی و منطقی در دراز مدت برخوردار است چنانکه این روند شمال غربی جنوب شرقی بوده و 7 ناحیه همگن خشکسالی بلند مدت در ایران وجود د ارد. از نظر مدیریت ریسک و بحران خشکسالی در ایران با توجه به سری های زمانی رفتار خشکسالی هر ناحیه در نیم قرن اخیر، به ترتیب ناحیه 1، 3، 5، 7، 6، 2 و4 در اولویت قرار دارند. اواخر دهه 90 وکل دهه 2000 شدیدترین و بیشترین توالی خشکسالی در 6 ناحیه ایران در نیم قرن اخیر اتفاق افتاده است. ناحیه 1 شامل ایستگاهای شمال غربی و گرگان بیشترین دوره خشکسالی 25 ساله را تجربه کرده است. از آنجا که پیامدهای ناشی از آن تا سالها بعد از پایان خشکسالی در یک ناحیه آشکار می شود. بنابراین مدیریت ریسک و بحران جدی در اربتاط با این پدیده بر حسب برنامه ریزی منطقه ای و اولویت بندی برای طرح های مخصوص هر ناحیه مفید می باشد.    

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of the Iran droughts in the Past half century

نویسنده [English]

  • R. Doostan
  1. Alijani, B, 2007, Iran Climate, publishing the payame noor university, Tehran, seventh edition, pp. 222.
  2. Alijani, B., O. Babaei, 2009, spatial analysis of short-term drought, Geography and Regional Planning, the numbers fall and winter.
  3. Al-Qinna, M. I., N. A. Hammouri., M. M. Obeidat., F. Y. Ahmad, 2011, Drought analysis in Jordan under current and future climates, Climate change, No.106, pp. 421-440. 
  4. McKee, T. B., Doesken, N. J., Kleist, J, 1993, The relationship of drought frequency and duration of time scales, eighth conference on applied climatology, American meteorology society, Jan 17-23, Anaheim CA, pp: 179-186.
  5. Aziz GH, 2004, related to the recent drought and groundwater resources in Qazvin, Geographical Research, No. 46, pp. 131- 143.
  6. Behnyafr, A., M. Habibi NoKhandan., R. dulati, 2011, effects of drought on water resources in central basin of Gonabad during 1365-1385, Journal of Physical Geography, No. 7, pp. 53- 66.
  7. Cindric, K., M. T. Prtenjac., I. Herceg-Bulic., D. Mihajlovic., Z. Pasaric, 2015, Analysis in extraordinary 2011/2012 drought in Croatia. Theoretical applied climatology, original paper.
  8. Daneshvarl Vosoughi, F., Y. Dinpajoh., M. T. Alami, 2012, the impact of drought on groundwater levels in the past two decades (Case study: Plain OF Ardebil), Soil and Water Science, No. 4, pp. 165-179.
  9. Estrela, M. J., D. Penarrocha., M. Millan, 2000, Multi annual drought episodes in the Mediterranean (Valencia region) from 1950-1996, A spatiotemporal analysis, International journal of climatology, No. 20, pp. 1599-1618.
  10. Farajzadeh, M, 2006, the drought from concept to concept, printing, publishing Armed Forces Geographical Organization, tehran, first edition, pp, 120.
  11. Karami, F., H. Kazemi, 2013, monitoring of groundwater salinity in place of drought and rain, the plain Tabriz, Geography and Development, No. 28, pp. 79- 94.
  12. KHazanedari, L., F. Zabul Abbasi., S. H. Qandahari., M. Koohi., S. H. Malboosi, 2010, The Perspective of the drought situation in Iran over the next 30 years, Geography and Regional Development, No. 12, pp. 83- 98.
  13. KHoshakhlagh, F., G. H. Azizi., M. Rahimi, 2013, Synoptic patterns of drought and wet winter in the South West, applied research Geographical Sciences, No. 25, 57, 76.
  14. Lloyd Hughes, B. M. A. Saunders, 2002, drought climatology for Europe, International journal of climatology, No. 22, pp. 1571-1592.
  15. Loukas, A., L, Vaciliades., N. R. Dalezios. 2002. Hydro climatic variability of regional droughts in Greece using the palmer moisture anomaly index, Nordic hydrology, No.33, pp.425-442.
  16. Loukas, A., L. Vaciliades., N.R. Dalezios, 2002, Hydro climatic variability of regional droughts in Greece using the palmer moisture anomaly index. Nordic hydrology, No.33, pp. 425-442
  17. Masih, I., S. Maskey., F. E. F. Mussa., P. Trambauer, 2014, A review of droughts on the Africa continent: a geospatial and long term perspective, Hydrology and earth system sciences, No. 18, pp. 3635-3649.
  18. Mousavi Bayeghi, M., B, Ashraf., 2012, autumn and winter of synoptic patterns leading to droughts in Khorasan -Razavi, Research of Soil and Water Conservation, No. 4, pp. 167-184.
  19. Piccarreta, M., D. Capolongo., F. Boenzi, 2004, Trend analysis of precipitation and drought in Basilicata from 1923-2000 within a southern Italy context, International journal of climatology, No. 24, pp. 907-922.
  20. Qmqamy, M., J. Bazrafshan, 2013, prior knowledge of meteorological drought situation in the context of using Markov chain model, protection of soil and water resources, No. 3, pp.1- 12.
  21. Ramezani GurabI, B., F. SHirzad, 2011, The effect of drought on diameter growth of spruce in Someasara of Gilan province, Geographical Research, No. 67, pp. 107- 117.
  22. Razei, T., P. Dansh Kar Arasteh., B. Saqafian, 2008, Temporal and spatial patterns of meteorological drought in the province of Sistan and Baluchistan, Journal of Agriculture, No. 1, pp.85, 99.
  23. Tavoosi, T., M. Khosravi., K. H. Qaderi zah, 2011. Analysis of droughts and dry periods of short-term trend analysis Iranshahr using Markov chain model in the period 1359-1385, environmental sciences, No. 4, pp. 31- 44.
  24. Vu-Thanh, H., T. Ngo-Duc., T. Phan-Van, 2014, Evolution of meteorological drought characteristics in Vietnam during the 1961-2007 periods, Theoretical applied climatology, No.118, pp. 367-375.